گوسفند افشار تا ۵ سال آینده به نژاد اصلاح شده تغییر می‌یابد

محققان زنجانی ۱۰ سال قبل طرح انتقال ژن چندقلوزایی FecB از گوسفند «برولامرینو » به گوسفند «افشاری » در قالب طرح تحقیقاتی-کاربردی را برای نخستین بار در کشور آغاز کردند به طوری که تولید نسل اول تا پنجم گوسفند افشاری اصلاح نژاد شده با موفقیت همراه شد.

به گزارش خبرگزاری تسنیم از زنجان، گوسفند افشاری یکی از منابع مهم ژنتیکی در بین سایر نژاد گوسفندان کشور بوده که سرعت رشد و میزان گوشت تولیدی در این گوسفند در مقایسه با سایر نژادها قابل توجه است به طوری که می‌توان این نژاد را یکی از نژادهای گوشتی گوسفند ایران به شمار آورد که از ظرفیت مناسبی برای تولید گوشت برخوردار بوده و توانایی ایفای نقش مهم در تامین گوشت قرمز منطقه را دارا است.

با توجه به اینکه مقدار بسیاری خوراک و انرژی در نژاد گوسفند افشاری صرف تولید چربی می‌شود که ارزش اقتصادی و غذایی چندانی ندارد با انجام کارهای اصلاح نژادی در این راستا راندمان خوراک و در نتیجه بهره‌وری را افزایش داده و به ترتیب با افزایش سرعت رشد بره‌های تولیدی همراه با صفات مطلوب دیگر می‌توان دامی ایده‌ال را برای نگهداری در شرایط مختلف پرورش داد.

درآمد دامداران از سه طریق فروش شیر، پشم و بره حاصل می شود، شیر گوسفند در اوایل زایش صرف بره می‌شود و پس از بزرگ شدن بره مقدار آن زیاد نیست و از طرفی هم میزان تولید پشم در گوسفند افشاری بسیار پایین بوده و قیمت آن قابل توجه نیست، در نتیجه شیر و پشم در درآمد دامداران سهم چندانی ندارد و تنها منبع اصلی درآمد آنان از محل فروش بره است.

به منظور افزایش راندمان خاک، مراتع، مزارع و باغات از طریق کودپاشی، ایجاد اشتغال و افزایش سطح درآمد سرانه شاغلان و در نهایت کاهش مهاجرت روستانشینان به شهرها و مراکز جمعیتی بزرگ کشور و از همه مهمتر حرکت در راستای اقتصاد مقاومتی مدنظر مقام معظم رهبری طرح انتقال ژن چندقلوزایی FecB از گوسفند «برولامرینو » به گوسفند «افشاری» در قالب طرح تحقیقاتی-کاربردی از طریق لقاح طبیعی و مصنوعی به دامهای دامداران هدف برای نخستین بار در کشور در سال 85 با حمایت سازمان جهاد کشاورزی با وارد کردن سلول‌های جنسی از کشور نیوزیلند و از نژاد «برولامرینو» در دانشگاه زنجان آغاز شد به طوری که تولید نسل اول تا پنجم گوسفند افشاری اصلاح نژاد شده با موفقیت همراه شده است.

زنجان به عنوان نخستین استان کشور در سال 90 شرکت دانش بنیان را به منظور تثبیت و توسعه ویژگی گوسفنداصلاح شده در بین گله‌های گوسفند افشاری با هدف افزایش چند قلوزایی و افزایش راندمان لاشه به گله‌های دامداران را به ثبت رساند و ایستگاه مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان را به این شرکت واگذار کرد و از این پس با هدف تکثیر دام اصلاح شده جدید، گله‌های پیشرو صنعتی و روستایی را هماهنگ و از سال 91 و 92 گله داران واجد شرایط را به منظور افزایش سرعت تکثیر دام انتخاب شدند به طوری که در حال حاضر حدود 7 هزار دام در دو شهرستان و 8 روستا تحت پوشش عملیات اصلاح نژادی قرار دارند.

به منظور تکثیر و ترویج دام اصلاح شده نژاد افشاری استان زنجان در بخش سنتی 37 گله و در بخش صنعتی چهار گله تحت پوشش قرار گرفته است.

با توجه به میانگین میزان چندقلوزایی (4.2) و با دامنه‌ای از یک تا شش بره به ازای هر میش در نژاد «برولامرینو» و قابلیت جفت گیری این نژاد در اکثر فصول سال، در جهشی در ژن BMPR-1B این نژاد سبب شده است که میزان دوقلوزایی به میزان زیادی افزایش یابد.

عملیات تجسسی باستان شناسان نشان می‌دهد که گوسفند نژاد افشاری یکی از انواع گونه حیواناتی است که از طرف بشر شاید 11 تا 12 هزار سال قبل اهلی شده و از آن روز به بعد بشر گوسفند را در واریته‌های وسیعی از نظر تولیدی پرورش داده است.

در حال حاضر بیش از 2 هزار واریته مختلف و متفاوت از گوسفند در سطح جهان وجود دارد که از نظر تعداد کروموزومهای زوج، نوع الیاف، رنگ، جثه، تعداد و شکل شاخ، شکل دم و اندازه با وزن 40 تا 200 کیلوگرم در تغییر است.

واریته‌های غیراهلی گوسفند افشاری در مناطق کوهستانی و یا در کشورهای دارای مراتع مرتفع مشاهده شده است و منشا گوسفند اهلی در آسیای غربی به ویژه مناطق مرتفع کشورهای ایران، ترکیه و عراق است.

گوسفند افشاری در وسعتی نزدیک به 20 هزار کیلومتر مربع در بین استان زنجان و قسمتی از استانهای آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی و کردستان پراکنده شده است.

بیشترین جمعیت و منطقه اصلی پراکنش گوسفند افشاری کشور در زنجان قرار گرفته است که شامل حدود 65 درصد از جمعیت گوسفندان استان و حدود 750 هزار راس است که عمده منطقه پراکنش گوسفند افشاری این استان مربوط به شهرستان ماهنشان است.

نامگذاری اکثر توده گوسفندان بومی هر کشور بر اساس نام ایل یا طایفه بوده که آن را پرورش می‌دادند در نتیجه نام گوسفند افشاری منصوب به ایل افشاری بوده که در آذربایجان از جمله زنجان سکنی گزیده‌اند.

مشخصات ظاهری گوسفند افشاری

رنگ غالب گوسفندان بالغ قهوه‌ای متمایل به قرمز یکدست، بدون لکه با دامنه تغییرات از قهوه‌ای روشن تا قهوه‌ای تیره متمایل به سفید بوده و رنگ بدن بره‌ها در بدو تولد قهوه‌ای متمایل به سیاه گزارش شده که به تدریج با افزایش سن رنگ بدن روشن‌تر می‌شود.

ادامه نوشته

اجرای طرح ملی'پرورش و اصلاح نژاد گوسفند و بز' در اصفهان آغاز شد

'تهمورث نامداری' روز شنبه در گفتگو با خبرنگار ایرنا اظهار داشت: این طرح بر اساس قوانین نظام دامپروری كشور و افزایش بهره وری كشاورزی به مدت 10 سال اجرا می شود.

وی افزود: هدف از اجرای این طرح، افزایش 15 درصدی تولید گوشت قرمز در راستای قانون افزایش بهره وری در واحدهای تولیدی و حذف دامهای كم بازده سبك در مراتع است.

به گفته وی،بااجرای این طرح پس از10 سال از تعداد دامهای سبك كه وزن لاشه آنها بین 18 الی20 كیلوگرم است، كاسته می شود و دامهایی با وزن بالای 22 كیلوگرم جایگزین می شود.

نامداری خاطرنشان كرد:درسال اول اجرای طرح،دو هزارو 515 راس گوسفند و بز از نژاد بومی معروف به نژاد 'نائینی' و نیز از نژادهای آمیخته و پرتولید برای این كار انتخاب شدند.

وی اضافه كرد: از این تعداد 515 راس بز و دوهزار راس گوسفند مولد است و حدود چهار تا پنج سال طول می كشد تا نتایج اولیه این طرح مشخص شود.

به گفته وی، با اجرای این طرح دامهای پربازده تولید می شوند و اصلاح نژاد دام های گوسفند و بز و افزایش دوقلوزایی رخ می دهد.

نامداری، هزینه اجرای این طرح را حدود یك میلیارد ریال برای سال اول عنوان كرد و افزود:50 درصد این هزینه از محل اعتبارات دولتی و 50 درصد از بسته های حمایتی كارگروه توسعه بخش كشاورزی تامین می شود.

وی پیش بینی كرد:با اجرای طرح موردنظر هرساله20 درصد گوسفندان و بزهای استان اصلاح نژاد شوند.

طرح ملی پرورش و اصلاح نژاد گوسفند و بز دراستان اصفهان با مشاركت تشكل های دامداران، شركتهای خدمات مشاوره ای تحت پوشش سازمان نظام مهندسی كشاورزی اجرا می شود.

هم اكنون در استان اصفهان بیش از دومیلیون و800 هزار راس گوسفند و بز در قالب دامداری های صنعتی، روستایی و عشایری پرورش داده می شود.

دامداران این استان، سال گذشته 55 هزار و800 تن گوشت قرمز شامل گوشت گوسفند و گاو تولید كردند.

'تهمورث نامداری' روز شنبه در گفتگو با خبرنگار ایرنا اظهار داشت: این طرح بر اساس قوانین نظام دامپروری كشور و افزایش بهره وری كشاورزی به مدت 10 سال اجرا می شود.

وی افزود: هدف از اجرای این طرح، افزایش 15 درصدی تولید گوشت قرمز در راستای قانون افزایش بهره وری در واحدهای تولیدی و حذف دامهای كم بازده سبك در مراتع است.

به گفته وی،بااجرای این طرح پس از10 سال از تعداد دامهای سبك كه وزن لاشه آنها بین 18 الی20 كیلوگرم است، كاسته می شود و دامهایی با وزن بالای 22 كیلوگرم جایگزین می شود.

نامداری خاطرنشان كرد:درسال اول اجرای طرح،دو هزارو 515 راس گوسفند و بز از نژاد بومی معروف به نژاد 'نائینی' و نیز از نژادهای آمیخته و پرتولید برای این كار انتخاب شدند.

وی اضافه كرد: از این تعداد 515 راس بز و دوهزار راس گوسفند مولد است و حدود چهار تا پنج سال طول می كشد تا نتایج اولیه این طرح مشخص شود.

به گفته وی، با اجرای این طرح دامهای پربازده تولید می شوند و اصلاح نژاد دام های گوسفند و بز و افزایش دوقلوزایی رخ می دهد.

نامداری، هزینه اجرای این طرح را حدود یك میلیارد ریال برای سال اول عنوان كرد و افزود:50 درصد این هزینه از محل اعتبارات دولتی و 50 درصد از بسته های حمایتی كارگروه توسعه بخش كشاورزی تامین می شود.

وی پیش بینی كرد:با اجرای طرح موردنظر هرساله20 درصد گوسفندان و بزهای استان اصلاح نژاد شوند.

طرح ملی پرورش و اصلاح نژاد گوسفند و بز دراستان اصفهان با مشاركت تشكل های دامداران، شركتهای خدمات مشاوره ای تحت پوشش سازمان نظام مهندسی كشاورزی اجرا می شود.

هم اكنون در استان اصفهان بیش از دومیلیون و800 هزار راس گوسفند و بز در قالب دامداری های صنعتی، روستایی و عشایری پرورش داده می شود.

دامداران این استان، سال گذشته 55 هزار و800 تن گوشت قرمز شامل گوشت گوسفند و گاو تولید كردند.

طرح تولید گوشتی یک روزه جوجه های یک روزه مقاوم به سرما

برای کاهش مصرف حامل های انرژی در مرغداری های گوشتی ، طرح تولید گوشتی یک روزه مقاوم به سرما با همکاری سازمان جهاد کشاورزی و دانشگاه زنجان تولید شد. به گزارش خبرگزاری ایانا ؛ این طرح برای نخستین بار در جهان ابداع و تولید شده است و به عنوان یک اختراع در داخل کشور ثبت شد. هم اکنون واحدهای پرورش مرغ گوشتی در کشور برای گرمایش سالن های خود از سیستم های سنتی استفاده می کنند و تنها یک درصد از واحدهای مرغداری گوشتی از سیستم های نسبتا مناسب تر استفاده می کنند و میانگین مصرف گازوئیل برای گرمایش این سالن ها در سال 2 تا 5/2 میلیارد لیتر است. با اعمال سیاست هدفمندی یارانه ها توسط دولت و اوجگیری بهینه سازی مصرف سوخت ، نیاز روزافزون به روش های نوین در کاهش مصرف سوخت احساس می شود از این رو شرکت های جوجه کشی می توانند با به کارگیری پروتکل تولید جوجه یک روزه مقاوم به سرما بدون هیچ گونه هزینه ای این نوع محصول خاص را تولید و روانه بازار کنند. واحد های مرغداری می توانند با خرید این نوع جوجه گامی مهم در راستای کاهش میزان مصرف سوخت واحد خود بردارند. طبق محاسبات ترمودینامیکی صورت گرفته با کاهش 10 درجه ای دما از روز 25 دوره پرورش در نتیجه استفاده از این نوع جوجه می توان صرفه جویی به میزان حداقل 38 درصد را در واحدها داشت. اختراع مذکور در حال حاضر روند تجاری سازی خود را طی می کند و این امید وجود دارد که ظرف یک سال آینده به روند تولید تجاری خود برسد. یافته های جنبی طرح: 1 – بهبهود کیفیت لاشه 2 – کاهش بیماری ها و همچنین کاهش مصرف دارو در نتیجه تولید محصول پاک 3 – افزایش درصد تولید جوجه (هچ) به میزان 5/2 – 2 درصد

انتقال ژن چندقلو زایی به گوسفند افشاری

درآمد گوسفنداران از سه طریق حاصل می شود که عبارتند از فروش شیر ، پشم و بره. شیر گوسفند در اوایل زایش صرف بره می شود و بعد از بزرگ شدن بره مقدار آن چندان قابل توجه نیست. به گزارش خبرگزاری ایانا ؛ از  طرفی میزان تولید پشم نیز در گوسفند افشاری خیلی پایین است و قیمت آن در بازار نیز چندان قابل توجیه نیست. بنابراین شیر و پشم در درآمد گوسفنداران سهم چندانی ندارند. تنها منبع اصلی درآمد دامداران از محل فروش بره می باشد. در نتیجه به هر طریقی که بتوان تعداد  بره به ازای هر میش در یک گله را افزایش داد به همان نسبت درآمد دامدار افزایش خواهد یافت. پژوهشگران گروه علوم دامی دانشگاه زنجان و سازمان جهاد کشاورزی استان زنجان بر آن شدند که ژن Fecb (چند قلوزایی) را به گوسفندان افشاری انتقال دهند. طرح انتقال ژن Fecb از گوسفند برولامرینو به افشاری در سال 1385 ارایه شد. برای سهولت در تامین اعتبار و تقسیم مراحل اجرایی آن به سه مرحله تقسیم شد و مرحله اول آن به تصویب وزارت جهاد کشاورزی به عنوان سفارش دهنده و وزارت علوم قرار گرفت و مقرر شد دانشگاه زنجان مسئولیت اجرای طرح را عهده دار شود. آمارهای زیر از بره های نسل R1 به دست آمده که بسیار قابل تامل است. 1 – متوسط وزن تولد گوسفندان افشاری در گله های استان محاسبه شده از 11286 رکورد 83/3 کیلوگرم 2 – متوسط وزن تولد بره های افشاری متولد شده در دانشگاه محاسبه شده از 300 راس بره 82/4 کیلوگرم 3 – متوسط وزن بره های اولین نسل تلاقی برگشتی محاسبه شده از مجموع 215 راس 182/5 کیلوگرم 4 – متوسط وزن 120 روزگی بره های افشاری گله دانشگاه محاسبه از 300 راس 05/26 کیلوگرم 5 – متوسط وزن 120 روزگی بره های R1 از تعداد 215 راس 22/38 کیلوگرم بر اساس رکوردگیری مستمری که از گله بره های طرحی انجام شده است قابل توجه است که متوسط وزن 90 روزگی بره های طرحی به میزان 7/26 کیلوگرم از متوسط وزن 120 روزگی بره های افشاری گله دانشگاه نیز بالاتر است که نشان دهنده سرعت رشد بهتر این حیوانات می باشد. 6 – در مورد چندقلوزایی بر اساس آمار اخذ شده از گله افشاری دانشگاه میزان چندقلوزایی به ازای هر میش 3/1 بره بوده است در حالی که در آزمایش میش های هیبرید تولیدی در F1 ملاحظه می شدو که میزان چندقلوزایی به ازای هر میش به میزان 6/2 بره یعنی دقیقا برابر گله افشاری افزایش یافته است. 7 – میزان و کیفیت پشم تولیدی نیز از بهبود چشم گیری برخوردار بوده است که از میزان متوسط 1 کیلوگرم پشم با کیفیت بسیار نامرغوب در گله گوسفند افشاری موجود به حدود 5/3 کیلوگرم پشم مرغوب در هیبریدها افزایش یافته و همین امر منجر شده است که با حمایت پژوهشکده بیوتکنولوژی دانشگاه طرحی با تمرکز بر روی میزان و کیفیت پشم تولیدی نیز طراحی شد و ضمن انجام نمو نه گیری از همه گوسفندان در هر دو مرحله فاز 1 و 2 تاکنون نتایج خوبی به دست آمده است. 8 – با انجام بررسی های انجام شده بر روی بره های R1 و نیز انجام آزمایشات متعدد بر روی لاشه تعدادی از بره های کشتار شده ، بره های به دست آمده در این طرح از کیفیت لاشه به مراتب بهتری به خصوص از نظر چربی لاشه نسبت به بره های افشاری خالص برخوردار بودند. در این ارتباط ژن های DGAT1 و TG که مشخص شده است در گاو بر صفحات لاشه تاثیرگذار هستند بر روی این بره ها مورد بررسی قرار گرفتند و نتایج خوبی به دست آمده است.

خلوص ژنتیکی بز عدنی در تنگستان به 85 درصد رسیده است

ایستگاه حفظ، اصلاح نژاد و تکثیر بز عدنی در تنگستان با موفقیت توانسته 720 راس بز عدنی را نگهداری کند که نسل پنجم آن به خلوص ژنتیکی 85 درصد رسیده است.

 

به گزارش ایانا، معاون امور دام جهاد کشاورزی استان بوشهر در بازدید از ایستگاه حفظ، اصلاح نژاد و تکثیر بز عدنی در روستای محمد عامری بخش دلوار شهرستان تنگستان، گفت: میزان تولید شیر هر بز عدنی از 120 تا 180 لیتر در سال متغیر بوده و میانگین تولید شیر روزانه هر بز عدنی در این ایستگاه یک و نیم لیتر و رکورد آن سه و نیم لیتر است.

حمیدرضا جهانبخش با اشاره به محاسن پرورش بز عدنی افزود: قدرت سازگاری بالا با شرایط نامساعد محیطی، بازده مناسب مصرف خوراک، نیاز کم به جایگاه و تجهیزات، هر هشت ماه یک زایش، بالا بودن میزان دوقلوزایی و بازار فروش مناسب در کشورهای حاشیه خلیج فارس از مزایای پرورش بز عدنی است.

مدیر جهاد کشاورزی شهرستان تنگستان نیز اظهار داشت: ایستگاه خالص سازی و اصلاح نژاد بز عدنی تنگستان از سال 84 فعالیت خود را در 11 جایگاه نگهداری، در زمینی به مساحت چهار هزار و 875 متر مربع در فاصله دو کیلومتری از دریا و در حومه روستای محمد عامری آغاز کرده است.

سیدجاسم جد حفصیان خاطرنشان کرد: بر اساس برنامه زمانبندی، این ایستگاه تا سال 94 به منظور اصلاح نژاد بز عدنی تا خلوص کامل به فعالیت خود زیر نظر جهاد کشاورزی ادامه می دهد.

اجرای موفق طرح جامع اصلاح نژاد زنبورعسل در کشور

رییس موسسه تحقیقات علوم دامی کشور خبر داد:

اجرای موفق طرح جامع اصلاح نژاد زنبورعسل در کشور


البرز  - خبرگزاری کشاورزی ایران

گروه: پژوهش و تحقیقات

با اتمام فاز اول طرح جامع اصلاح نژاد زنبورعسل در کشور، موفقیتهای بسیار خوبی عاید شده است.

به گزارش خبرنگار ایانا، رییس موسسه تحقیقات علوم دامی کشور در هفتمین سمینار پژوهشی زنبورعسل ایران گفت: این سمینار با هماهنگی انجمن زنبورعسل ایران و این موسسه در حال برگزاری است و رفع مشکلات زنبورعسل کشور و ارایه راهکارها را مدنظر دارد.

دکتر مختارعلی عباسی افزود: وجود شش بخش تحقیقاتی در موسسه و برگزاری 19 سمینار که هفت سمینار آن مربوط به زنبورعسل است، نشان می دهد که این موجود و فرآورده تولیدشده از آن دارای اهمیت است.

وی خاطرنشان کرد: تاکنون 128 طرح تحقیقاتی در سطح خرد و کلان اجرا شده است و حدود 10 طرح نیز در بخش  های مختلف تحقیقاتی موسسه در حال انجام است.

عباسی از اجرای موفق طرح جامع اصلاح نژاد زنبورعسل خبر داد و تصریح کرد: از هشت سال گذشته، این طرح آغاز شده و در حال حاضر فاز اول آن به اتمام رسیده است.

وی ادامه داد: در این طرح اصلاح نژادهای ژنتیکی و روشهای اصلاحی مدنظر قرار گرفته است.

رییس موسسه تحقیقات علوم دامی کشور یادآور شد: محققان بخش زنبورعسل طرحهای بسیار اثر بخشی را در زمینه های مختلف به اتمام رسانده اند و تا به امروز 170 طرح در زمینه زنبورعسل انجام شده که 130 طرح توسط موسسه تحقیقات علوم دامی و مابقی توسط مراکز دانشگاهی و پژوهشی به انجام رسیده است.

عباسی به کم بودن فارغ التحصیلان رشته زنبور عسل اشاره کرد و اظهار داشت: با این وجود طرحهای بسیار مناسبی در این زمینه تهیه شده است.

وی درباره اجرای طرح هدفمندی یارانه ها و مصرف سوخت تاکید کرد: این موسسه طرحهای خوبی را در زمینه بهینه سازی مصرف سوخت در واحدهای مرغداری و دامداری ارایه داده است که مراحل نهایی تصویب را طی می کند.

 

اثر پدر يكي از عوامل ژنتيكي مؤثر برتوليد شيروتركيبات آن (اختصاصي وبلاگ)

 

يكي ازمهمترين قسمتهاي برنامه مديريت گاو شيري، انتخاب اسپرم مناسب براي تلقيح آنها است كه انتظار مي‌روداستفاده ازاسپرم‌ها ازنسلي به نسل ديگر سبب بهبودظرفيت توليدشيرگاوها شود.

گاوداران دراغلب كشورهاي مختلف، اشتياق وعلاقه زيادي به استفاده ازاسپرم يك گاو نر ممتاز دارند. با اين وجودوقتي صحبت ازبهترين مي‌شود، اين موضوع به ميزان زيادي به شرايط محيطي وامكانات مديريتي مورد نظربستگي دارد. در بعضي از كشورها به دليل هزينه بالاي مواد خوراكي در مقايسه با قيمت شيرتوليدي، به گاوي نياز است كه مقاوم باشد تا بتواند با شرايط مديريتي متوسط و كيفيت پايين مواد خوراكي تطابق پيدا كند.

توليدشيرروزانه بايد هزينه‌هاي روز مره گله را جبران كند. اما اينكه كدام صفت بيشترين اهميت رادر توليدشيرداردبه روش قيمت گذاري شيربستگي دارد. قيمت گذاري ممكن است براساس حجم شيرودرصدچربي آن باشد بنابراين يك گاو نربرتر به عنوان پدر مي‌تواند باعث پيدايش گاوهاي شيري با سودآوري بيشترشود.

براي پيش بيني ارزش ژنتيكي افزايشي حيوانات نرازروش آزمون نتاج كه ارزيابي پدران با استفاده ازاطلاعات دختران آنها مي‌باشداستفاده مي‌شود. درآزمون نتاج گاو نر، مهمترين حالت براي افزايش دقت پيش بيني ارزش ارثي يك حيوان نراين است كه ازاو درگله‌ها‌ي زيادي فرزند دختر وجود داشته باشد. وهمچنين درهرگله تعدادنسبتاً مناسبي ازدختران سايرگاوهاي نرنيزموجود باشد تا بتوان اثرات محيطي را تا حدودزيادي حذف نمودومقايسه گاوهاي نررا انجام داد.

 

مروری بر تكنیك های همانند سازی در پستانداران

 

مروری بر تكنیك های همانند سازی در پستانداران
(پژوهشكده بیوتكنولوژی كشاورزی)

كلون شده اجازه پیشرفت سریع در درك مكانیسم روشن و خاموش كردن ژن ها را می دهند و به وسیله استفاده از حیوانات همانندسازی شده و یكسان از لحاظ ژنتیكی دانشمندان قادرند نتایج سریع و دقیقی را به دست آوردند چرا كه تفاوت ژنتیكی در این موجودات به حداقل ممكن خود رسیده است. در روند تكامل، تولیدمثل جنسی موجودات عالی به عنوان راهی برای حفظ تنوع ژنتیكی جمعیت ها انتخاب شده است كه بقای آن موجود در مواجهه با شرایط مختلف را امكان پذیر می سازد. در این نوع تولیدمثل هریك از این نطفه ها حامل نیمی از ژن های والدین نر و ماده است كه به فرزندان منتقل می شود. تا قبل از كشف روش كلون سازی تصور بر این بود كه سلول های سوماتیك پس از تمایزیافتن قادر به برگشت به حالت اولیه (تمایز نیافته) نیستند. به عبارت دیگر تصور قبلی بر این پایه بود كه سلول های سوماتیك با وجودی كه تمامی ژن ها را در هسته همراه دارند، قادر به تولید موجودی كامل نیستند. كلون كردن به معنی تكثیر غیرجنسی است. نمونه عملی آن تكثیر گیاهان است و یا در حشراتی مانند زنبورعسل و خزندگان و ماهی ها و آبزیانی همانند آرتمیا پدیده ای به نام بكرزایی (Parthenogenesis) وجود دارد كه می توان آن را پدیده ای مشابه كلون سازی دانست. كشف بافت گیاهی فرآیندی است كه در آن قطعات كوچكی از بافت زنده گیاهی جدا شده و به مدت نامحدودی در یك محیط مغذی سترون رشد داده می شود. كلون سازی از طریق مهندسی ژنتیك در گیاهان، حیوانات و یا حتی باكتری ها برای تولید انبوه با كیفیت خاص صورت می گیرد. از طریق این تكنولوژی می توان نسل های در حال انقراض را نجات داد. از مزایای شبیه سازی در پرورش دام های اهلی می توان به استفاده از تعداد محدودی از حیوانات پرتولید با هزینه نگهداری كمتر و افزایش سریع پیشرفت ژنتیكی گله اشاره كرد. با توجه به اینكه فنوتیپ افراد عمدتاً تحت تاثیر مشترك وراثت و محیط است هیچ گاه حتی در دوقلوهای یكسان، دو فرد كاملاً شبیه به هم نخواهند بود. نتیجتاً در شبیه سازی ژنوتیپ افراد كاملاً مشابه است اما دو فرد مذكور فنوتیپ یكسانی نخواهند داشت. ● روش های كلون سازی شبیه سازی با روش های گوناگون و با اهداف متفاوت انجام می پذیرد كه به طور كلی سه روش كلی در این مورد وجود دارد: الف- كلون سازی رویانی این روش روشی است كه در طبیعت در تولد دوقلوها یا چندقلوها رخ می دهد. در این روش در شروع مراحل تقسیم جنینی بعد از لقاح، یعنی زمانی كه هنوز سلول های جنینی تمایز نیافته اند یك سلول را جدا و با تحریكات، این سلول را به ادامه تقسیم تا حد به وجود آمدن یك جنین مستقل وادار می كنند. ب- كلون سازی تولیدمثلی هدف از این روش، تولید موجودات زایا با استفاده از سلول های سوماتیك است. در این روش در مرحله خاصی از تقسیم سلولی، هسته سلول های سوماتیك را كه حاوی تمامی ژن های موجود هستند جدا كرده و پس از تیمار الكتریكی یا شیمیایی این هسته را در داخل یك تخم لقاح نیافته كه هسته آن قبلاً خارج شده قرار می دهند سپس مجموعه حاصل را در رحم مادری كه به طور مصنوعی شرایط آبستنی در آن القا شده لانه گزینی می كنند كه در نهایت موجود جدید كاملاً شبیه فردی خواهد شد كه سلول سوماتیك از آن اخذ شده است. ج- كلون سازی درمانی (Therapeutic Cloning) در این روش ابتدا با استفاده از سلول های سوماتیك یك فرد، شبیه سازی انجام می شود و در مرحله اولیه جنینی از رویانی كه حاوی چند سلول است تعدادی سلول جدا و در محیط كشت اختصاصی، سلول، بافت یا اندام مورد نظر تكثیر می شود. هدف از این روش تولید بافت یا عضوی است كه فرد از دست داده است مثل پوست تحلیل رفته در نتیجه سوختگی، كلیه، كبد، مغز استخوان، قلب، سلول های عصبی یا عضلانی. واضح است پیوند اعضای تولید شده به خود شخص، به دلیل قرابت ژنتیكی به مراتب موفقیت آمیزتر است و بعد از پیوند نیازی به مصرف داروهای مضر به منظور جلوگیری از دفع پیوند به مدت طولانی وجود ندارد. ● مزایا و معایب كلون سازی حیوانات كلون شده اجازه پیشرفت سریع در درك مكانیسم روشن و خاموش كردن ژن ها را می دهند و به وسیله استفاده از حیوانات همانندسازی شده و یكسان از لحاظ ژنتیكی دانشمندان قادرند نتایج سریع و دقیقی را به دست آوردند چرا كه تفاوت ژنتیكی در این موجودات به حداقل ممكن خود رسیده است. از دیگر مزایای تكنیك كلون سازی سلول های حیوانی این است كه به ما اجازه می دهد گونه هایی از موجودات زنده را كه در خطر انقراض قرار دارند نجات دهیم.از اهداف كلون سازی در آزمایشگاه های كشورهای مختلف می توان به امكان بازیابی جوانی، كمك به پیشگیری حملات قلبی، استفاده از سلول های بنیادی برای ترمیم سلول های مغز و بافت های سوخته، درمان نازایی، درمان ژن های معیوب، درمان سرطان و كاربردهای محرمانه نظامی اشاره كرد.از معایب این روش ها این است كه دانشمندان هنوز به حیات طولانی مدت و سلامت حیوانات كلون شده اطمینان ندارند. این به دلیل آن است كه سلول هایی كه عمر بالایی دارند و در معرض اشعه تیمار می شوند ممكن است حاوی جهش های مضر در ژنوم شوند. بعضی متخصصان بر این باورند كه با وجودی كه گله های یكسان حاصل از كلون سازی تولید مناسبی را خواهند داشت اما به علت كاهش شدید تنوع امكان هر نوع نتایج غیرقابل پیش بینی وجود خواهد داشت. در نهایت اعداد و ارقام ناشی از همانندسازی نیز همواره نشان می دهد كه احتمال موفقیت در همانندسازی در بهترین حالت ۵ الی ۱۰ درصد است و در حدود ۷۵ درصد كلون ها در دو ماه اول زندگی از بین می روند. دستیابی به تكنیك های این روش به دست بزهكاران نیز تهدید جدی و نگران كننده عمده ای است كه ممكن است جهان را با نابودی مطلق روبه رو كند. ●● جمع بندی كلون كردن به معنی تكثیر غیرجنسی است. كلون سازی از طریق مهندسی ژنتیك در گیاهان، حیوانات و یا حتی باكتری ها برای تولید انبوه با كیفیت خاص صورت می گیرد. از طریق این تكنولوژی می توان نسل های در حال انقراض را نجات داد. از مزایای شبیه سازی در پرورش دام های اهلی می توان به استفاده از تعداد محدودی از حیوانات پرتولید با هزینه نگهداری كمتر و افزایش سریع پیشرفت ژنتیكی گله اشاره كرد. در بهمن ماه ۱۳۸۱ انجمن ژنتیك ایران طی بیانیه ای ضمن تاكید بر حقوق اساسی انسان ها و احترام به خانواده و حقوق آن به عنوان بنیادی ترین نهاد مدنی، كاربرد صحیح و قانونمند دستاوردهای علمی چون كلون سازی در راستای بهبود درمانی و سلامت انسان را لازم دانست.